Zeven vragen aan Jetta Spaanenburg, onze Kompasvrouw

 

1.Wanneer wist jij: dit is geen hobby meer, hier ga ik voor staan?

In maart vorig jaar, na een van onze koffie-ontmoetingen, stelde Nicole Teeuwen mij voor aan José [Dankers]. Zij was net gestart met Bendeleiders als beweging van vrouwen die levenservaring, lef en wijsheid samenbrengen. Vrouwen die voelen dat hun leven, hun denken en hun stem ertoe doen. Ik sloot me vrijwel meteen aan als founding member. Dat soort besluiten neem ik intuïtief. Ik voelde: hier zit iets wat nog zoekt, maar wat wezenlijk is. In de maanden daarna zag ik steeds scherper welke kracht er in deze beweging schuilt. In november viel er iets samen. De beweging was op een kantelpunt van stabiel evenwicht uit de startfase naar doorbraak, en bij mij ontstond een helder inzicht.

Voor mij viel dat kantelpunt namelijk samen met iets persoonlijks.

Mijn jaarwoord in 2025 was Ruimte. Ruimte om te luisteren, om niet meteen te weten, om me niet vast te zetten in rollen of verwachtingen. Die ruimte had ik nodig om te voelen wat hier werkelijk van mij gevraagd werd.

In 2026 is mijn jaarwoord Thuiskomen. Dat woord zegt voor mij niets zachts of vrijblijvends, maar juist iets stevigs: mijn plek innemen, mijn stem gebruiken en verantwoordelijkheid dragen zonder mezelf te verliezen.

De rol van Kompasvrouw voelt als precies dat: thuiskomen in wat ik te brengen heb, op een plek waar het ertoe doet.

We leven in een tijd waarin mensen het niet meer eens zijn over wat feit is en wat fictie, waarin natuur, vrede en democratie onder druk staan. Juist dat maakte dat ik afgelopen jaar de urgentie voelde om te vertragen. Om te luisteren. Om opnieuw te vragen: welke rol is hier van mij? Hoe kan ik betekenisvol bijdragen aan het versterken van het relationele weefsel van onze samenleving, zonder over mijn eigen grenzen heen te gaan?

Die denkkracht leidde tot mijn inzicht: waar ik eerder, als bruggenbouwer, verandering probeerde te brengen vanuit mijn positie ín systemen, ben ik nu meer de verbinding aan het leggen óver systemen heen. Holistischer. Vrijer. Als pionier. Dat besef maakte dat ik José belde en zei: hier wil ik niet alleen bij horen, hier wil ik verantwoordelijkheid in dragen.

2. Welke vorm van wijsheid neem jij mee de bende in, juist omdat je haar niet uit een boek hebt gehaald?

Mijn wijsheid is geleefd. Ze komt uit verantwoordelijkheid dragen, uit rafelranden, uit steeds opnieuw afstemmen op wat klopt. Uit moedige besluiten nemen.

Ik ben een oudste dochter. Iemand die van nature verantwoordelijkheid neemt en handelt vanuit visie en overtuiging. Met de jaren heb ik geleerd dat wijsheid niet zit in controle of autonomie (concepten die sowieso ver van mij staan), maar in ontvankelijkheid. In oordeelloos luisteren.

Ik ben omdat wij zijn. Ik geloof diep in een wereld waarin iedereen ertoe doet, erbij hoort en mee kan doen. Een wereld waarin betekenisvolle relaties, vertrouwen en ruimte voor ieders perspectief de basis vormen. Door vragen te stellen, echt te luisteren en verantwoordelijkheid te delen, ontstaat vrijheid om te doen wat nodig is.

Ik heb bijna dertig jaar ervaring als creatieve en verbindende leider in onderwijs, wetenschap en maatschappelijke sectoren. Als bestuurder, toezichthouder, spreker, schrijver en verhalenverteller werk ik aan complexe maatschappelijke vraagstukken, altijd vanuit een sterke pedagogische basis, mede-menselijkheid.

Mijn diepste wijsheid is misschien wel dit: verandering ontstaat niet uit angst, maar uit liefde. Niet uit druk, maar uit aanwezigheid. De natuur is daarin een steeds grotere leermeester. Wat vraagt de wereld van mij, hier en nu? Ik geloof in verbeelding, in kunst als bindmiddel van de samenleving, in verhalen die ruimte openen. Elk idee is voor mij iets bezields. Daarom zie ik mezelf als verhalenverteller: iemand die taal zoekt die bevrijdt en richting geeft.

3. Wat zie jij scherper dan vijf jaar geleden, en waar ben je juist milder over geworden?

Ik zie scherper dat ik ertoe doe. Tegelijkertijd besef ik dat ik niet alles op kan lossen, ook niet door harder te werken. Systemische kennis helpt mij om nog meer mijn volwassen plek in te nemen.

Ik spreek me nu duidelijker uit, vanuit mijn hartstem. Ik heb een beweging gemaakt van kennis naar wijsheid.

En ik ben milder geworden over mezelf. Over tempo. Over niet-weten. Over het feit dat aanwezigheid soms krachtiger is dan actie. Daar is die vertraging weer.

4. Waar mogen vrouwen van onze leeftijd zich veel brutaler mee bemoeien?

Met de wereld. Met de toon hoe we met elkaar omgaan. Met wat als normaal wordt gezien.

Bendeleiders staat in een traditie van waardigheid, verantwoordelijkheid, vrijheid en menselijkheid. In een wereld die versnelt en polariseert zijn vrouwen zoals wij met levenservaring essentieel als dragers van nuance, helderheid en morele richting.

Onze stem doet ertoe.

Voor mij is bende-energie geen houding van strijd, maar van aanwezigheid. Ik voel me verwant aan wat Jacinda Ardern ‘zachte macht’ noemt: empathisch en ethisch leiderschap. Eigenschappen als twijfel, gevoeligheid en voorzichtigheid worden vaak als zwakte gezien, maar zijn in deze tijd bronnen van kracht. We hebben leiders nodig die durven voelen, twijfelen en zoeken. Die weten wie ze zijn en handelen vanuit een stevig moreel kompas. Verandering begint niet met lawaai, maar met vertrouwen. Niet met ego, maar met afgestemde wijsheid. ‘Hoop ligt in de oases’, zegt Hannah Arendt zo mooi.

Bendeleiders biedt daarvoor een rituele ruimte. In de ontmoeting met de ander ontmoet je jezelf. En precies daar ontstaat beweging.

5. Wat betekent bendeleider-zijn voor jou op maandagochtend, niet op het podium?

Voor mij is er geen verschil tussen podium en maandag. Bendeleider-zijn betekent betrouwbaar en consistent zijn. Leven wat je belichaamt.

Thuiskomen betekent voor mij niet comfortabel worden, maar aanwezig zijn zoals ik ben ook op maandagochtend.

Ik stuur door ruimte te geven. Zo creëer ik bedding voor verandering. Ik werk vanuit meerzijdig partijdig perspectief: recht doen aan verschillende waarheden zonder mijn eigen kompas te verliezen. Steeds ook met andere ogen kijken.

6. Wat ga je doen in de bende?

Als Kompasvrouw ben ik woordvoerder van Bendeleiders in Nederland en draag ik de beweging zichtbaar en levend uit in gesprekken, netwerken en publieke contexten.

Ik verbind Bendeleiders ook aan plekken waar ontmoeting en transformatie plaatsvinden, zoals De Groene Afslag, een circulaire ontmoetingsplek en veranderhuis. Voor mij is dat een natuurlijke vrijplaats waar Bendeleiders kwartier kan maken.

Ik neem verantwoordelijkheid voor zichtbaarheid, relatiebouw en maatschappelijke bedding. Bendeleiders is geen project van enkelen. Het is een beweging van ons allemaal.

7. Wat betekent Kompasvrouw voor jou?

Kompasvrouw betekent voor mij: richting helpen houden zonder te sturen. Ik bepaal niet waarheen, maar bewaak waar het om gaat.

Binnen Bendeleiders let ik op de bedoeling, de waarden en de grondtoon. Ik stel vragen, breng scherpte en help vertragen of verdiepen wanneer dat nodig is.

Ik ben woordvoerder in Nederland en vertegenwoordig de beweging naar buiten toe. José Dankers is de oprichter en eindverantwoordelijke; zij draagt de visie en neemt de besluiten.

Ik sta naast het vuur van de beweging. Dichtbij, betrokken en dragend zodat het vuur helder blijft terwijl het groter wordt.

 

Januari 2026